اصولا چنانچه نمودار حیات هر فرد را بررسی کنیم،در خواهیم یافت که مسیر زندگی هر انسانی به صورت خطی است که ابتدا و انتهای حیات اورا به یکدیگر متصل می سازد و از آنجا که فراز و نشیب های بسیاری در زندگی هر فرد وجود دارد عموما این خط به شکل یک منحنی است.حال چنانچه علی رغم فراز و نشیب های مذکور،این منحنی در مسیر خود از جایی عبور کند که آنجا آرمان و آرزو این فرد قلمداد می شده است،در این صورت آن فرد از نظر خودش فردی موفق بوده است.اما چنانچه منحنی مورد نظر از مکان مربوط به هدف آرمانی فرد فاصله داشته باشد و تا آخر نیز به آن نرسد،به نسبت فاصله موجود میان منحنی و نقطه مورد نظر،فرد مورد بحث از دیدگاه خودش کم توفیق بوده است.هدف آرمانی هرانسانی،تحت تاثیر نوع بینش و سطح اندیشه اوست . بنابراین ممکن است هدف آرمانی هر فردی برای افراد دیگر که دارای بینش عمیقتر واندیشه وسیع تری هستند یک هدف کوچک و کم ارزش تلقی شود.
در نتیجه هر انسانی برای نیل به موفقیت به ۲ عامل نیازمند است:
-انتخاب یک هدف آرمانی روشن،دست یافتنی و مطلوب برای زندگی.
-سرلوحه قرار دادن این هدف برای تمام فعالیت های زندگی.
انسانهای ناموفق یا هدف مشخصی ندارند و همواره بر اساس شانس یا میل و هوس زندگی می کنند و یا اگر هدفی دارند از آن غفلت می کنند.
هدف آرماني آموزش عموماً عبارت است از:
-تلاش در جهت پرورش انسان هايي كه در ابعاد مختلف زندگي فردي و اجتماعي در راستاي هدف آرماني جامعه به رشد و شكوفايي مطلوبي نائل شوند و جامعه را در مسير آن هدف به پيش برانند.
بازتاب بهره مندي ازهدف هاي روشن و آرماني:
-ارتقاء كيفيت آموزش
-ارتقاء سطح دانش فراگيران
-رشد و بالندگي آنان در تمامي ابعاد
-فراهم كردن جوي سالم و آرام وبه دور از رنج هاي روحي
-توسعه انگيزه ها
-فراهم كردن روشي معين براي يادگيري درآينده
(آيين تدريس وروش كلاس داري-مهران عليپور مشكاني،1381)
تاريخچه آموزش پيش از دبستاني جهان
قرن19 به عنوان سرآغاز آموزش پیش دبستانی مطرح شده است.به خاطر دو عامل دیدگاه ها نسبت به کودک و دوران کودکی تغییر یافت:
- شرایط اجتماعی و باورها درباره طبیعت کودک.
یکی از اولین طرفداران درباره آموزش دادن به کودکان پیش دبستانی کمنیوس بود.او بر این باور بود که آموزش کودکان باید در 6 سالگی صورت گیرد چون در این دوران کودک از انعطاف پذیری خاصی برخوردار است.او تعلیم تربیت را به عنوان امری که بسیار به بازی شبیه است در نظر می گرفت.او از اولین اندیشمندان است که اهمیت آماده کردن کودک را برای فعالیت های مختلف آموزشی درک کرد.افکار او قرن ها بعد در افکارماریا مونته سوری و ژان پیاژه تجلی کرد.استفاده از تجارب ملموس و محسوس و درگیر نمودن حواس ادای سهم دیگر کمنیوس به تعلیم و تربیت پیش دبستانی است.از دیگر متفکرینی که اندیشه هایش منجر به شکل گیری آموزش پیش دبستانی شد ،ژان ژاک روسو می باشد.روسو بر اهمیت آموزش زود هنگام تاکید می کرد.وی بر اهمیت استفاده از مواد آموزشی ملموس و پرهیز از فعالیت های انتزاعی و نمادین در کودکی اولیه تاکید می کرد.همچنین بر اساس نظر روسو،آموزش و پرورش بایستی مبتنی بر علایق کودکان باشد.او مخالف اعمال انضباط شدید در مورد کودکان بود.پستالوزی برای اولین بار آموزش پیش دبستانی را به عنوان یک رشته علمی مجزا مطرح کرد.
وی براین باور بود که تعلیم و تربیت کودکان بایستی مبتنی بر رشد طبیعی آنان باشد.او معتقد بود که یادگیری فقط از طریق ابتکارات خود کودک و یا رفتار های اکتشافی او صورت نمی گیرد بلکه معلمین بایستی آموزش کودکان را طراحی نموده و آن را هدایت کنند.و اما فردریک فروبل بود که بیشترین تاثیر رابرشکل گیری حیطه آموزش و پرورش پیش دبستانی داشت.او در این کار به برنامه ریزی درسی برای آموزش پیش دبستانی و نیز ایجاد روشها برای این کار زد.تلاش های فروبل لقب شایسته پدر کودکستان را برای او به ارمغان آورد.نظریه تربیتی او بر اساس قانون وحدت جهانی استوار بود.بر اساس این نظریه تربیتی فروبل براین اعتقاد بود که تعلیم و تربیت بایستی مبتنی بر همکاری باشد و نه رقابت.فروبل نیز مانند کمنیوس و پستالوزی نیز رشد کودک را به عنوان فرایند شکوفایی استعداد های او در نظر می گرفت.
فروبل از باغ به عنوان نماد آموزش و پرورش پیش دبستانی استفاده می کرد.فروبل اولین کودکستان را به نام "باغچه کودک"به سا ل 1837 در آلمان تاسیس کرد.از دیگر نظریه پردازان ماریا مونته سوری است.او مانند فروبل رشد کودک را به عنوان فرایند شکوفایی استعداد ها در نظر می گرفت.از نظر ا وآموزش پیش دبستان برای رشد بعدی کودک بسیار مهم است.
(برنامه آ.پ كودكان پيش از دبستان-محسن طالب زاد ه نوبريان،1385)
تاريخچه آموزش پيش از دبستاني ايران
تأسیس کودکستان در ایران به حدود 84 سال پیش بر می گردد.در سال 1303 مرحوم باغچه بان کودکستانی را در تبریز با نام "باغچه اطفال"تاسیس نمود.4 سال بعد در شیراز کودکستان دیگری را تاسیس نمود.اما در سال 1312 آیین نامه کودکستانها به تصویب شورای عالی معارف رسید و سنین کودکان این دوره چهار تا هفت سال اعلام شد.همچنین مسئولان دفتر برنامه ریزی آموزش کودکان پیش دبستانی به خاطرآمار مردودی زیاد در کلاس اول دبستان و نیز مشکلات زبان آموزی در مناطق دو زبانه،آماده کردن کودکا ن 5 ساله را برای ورود به دوره ابتدایی در اولویت قرار دارند.و بر این اساس واحد های مستقل یا ضمیمه دبستا ن را با عنوان "دوره آمادگی"در سال 1353 تأسیس نمودند.
(برنامه آ.پ كودكان پيش از دبستان-محسن طالب زاده نوبريان،1385)
در سال های اخیر اکثر کشور های پیشرفته صنعتی به تدوین اعلامیه هایی درباره حقوق کودک اقدام کردند که متولیان آموزش پیش دبستان ملزم به رعایت حقوق کودکان و دفاع از این حقوق هستند.
حقوق كودكان پيش دبستاني
حق برخورداري از:
-محبت و عشق و درك و فهم شرايط كودك توسط ديگران
-تغذيه و مراقبت هاي پزشكي
-آموزش رايگان
-فرصت كافي براي بازي و تفريح
-اسم و مليت
-مراقبت هاي ويژه در صورت داشتن ناتواناييهاي ذهني و جسمي
-يادگيري براي تبديل شدن به يك عضو مفيد جامعه
-حق بزرگ شدن به صورتي كه روح صلح و برادري جهاني در او ايجاد شود.
(برنامه آ.پ كودكان پيش از دبستان-محسن طالب زاده نوبريان،1385)
اهداف آموزش و پرورش از ديدگاه چند تن از بزرگان تعليم و تربيت
هدف تربيت از نظر سقراط
-فهميدن و فهماندن حقايق و تربيت اخلاقي و سياسي جوانان مي دانست و بيشتر به جنبه اخلاقي توجه داشت.
هدف تربيت از نظرافلاطون
-كشف استعداد هاي برجسته و آماده ساختن آنها براي زمامداري در جامعه آرماني یعنی جامعه ای مبتنی بر عدالت و حکمت.
هدف تربيت از نظرارسطو
-پرورش خرد و هوش غايت رشد آدمي است.از اين رو تربيت عادت در منش مردمان بايد از نخستين لحظه تولد آنان با توجه به اين غايت، نظام پذيرد.درانسان سه عامل يعني سرشت،عادت و خرد در كار است.و سعادت در هماهنگي اين سه عامل و سرانجام در شكوفايي خرد است.
هدف تربيت از نظرآكوستينوس
- بار آوردن فرد مسيحي حقيقي
هدف تربيت از نظركمنيوس(پدرآ.پ جديد)
-همانند شدن با مبداء و بازگشت به اصل خودو به فعلیت رساندن سه قوه علم،قدرت و قداست.
هدف تربيت از نظرجان لاك
-به جنبه عملي و سودمند فعاليت فكري آدمي توجه دارد.
-بايد هدف تربيت آماده كردن براي موفقيت در زندگي فردي و عضويت در جامعه باشد.
هدف تربيت از نظركانت
-تبديل انسان طبيعي به انسان اخلاقي و هدايت آدمي به سوي آزادي حقيقي(مثل روسو)
هدف تربيت از نظرديويي
-هدف تربيت خود تربيت است.
-آموزش و پرورش 4 ويژگي دارد:
1. تربيت زندگي است:آموزش و پرورش خود زندگی است نه آماده شدن برای زندگی.
2.آموزشگاه جامعه است:کارکردی اجتماعی است و دراجتماع و برای اجتماع صورت می گیرد.
3.تربيت راهنمايي است:آموزش و پرورش همان راهنمایی دانش آموز و حمایت از رشد طبیعی اوست.
4.يادگيري همان عمل است:عملی که بر نیاز و انگیزه متربی استوار است که به وسیله خود و با یاری و راهنمایی مربی صورت می گیرد.
(سير آرا تربيتي در غرب-علي محمد كاردان،1387)
اهداف كلي پيش دبستاني
- پرورش سلامت جسمي،هماهنگی ماهیچه ای مناسب و مهارت هاي حركتي اساسی در کودک.
-پرورش عادات بهداشتي سالم
-پرورش آداب و نگرش هاي اجتماعي مطلوب
-پرورش پختگي عاطفي
-تقويت درك زيباييها
-برانگيختن كنجكاوي كودك
-تشويق كودك به استقلال و خلاقيت از طريق فراهم آوردن فرصت هاي كافي
-پرورش توانايي كودك براي بيان احساسات و افكار به زباني روان،واضح و صحيح
(برنامه آموزش و پرورش در دوره پيش از دبستان-ونيتاكول،فرخنده مفيدي،1384)
اهداف آموزش و پرورش در پيش از دبستان
هدف آ.پ،پرورش و رشد همه جانبه كودك است.
-جسمي و حرکتی:که شامل حفظ رشد مناسب،رشد و هماهنگی ماهیچه های بزرگ، رشد و هماهنگی ماهیچه های ظریف مثل مجسمه سازی و خمیر بازی می باشد.
-خلاقیت و درک زیبایی:که شامل رشد بیان خلاق از طریق فعالیت های هنری،رشد حرکات خلاق،رشد حساسیت نسبت به رنگها و زیباییها در طبیعت.
-عاطفی واجتماعی:شامل شکل گیری عادات مثل عادات شخصی،پرورش توانایی و مراقبت از رفتار شخصی،پرورش خود پنداری مثبت و رشد توانایی در تصمیم گیری،استقلال و رهبری می باشد.
-ذهنی و شناختی:شامل رشد فرایندها و مهارت های شناختی پایه(رشد حواس پنجگانه،رشد حافظه و مشاهده،رشد مهارت های طبقه بندی کردن،رشد توالی تفکر،رشد حل مسئله و استدلال کردن)،تشکیل مفاهیم اساسی(مفهوم سازی رنگ،مفهوم سازی شکل،شکل گیری مفاهیم قبل از عدد،مفهوم سازی عدد،مفهوم سازی فضا،مفهوم سازی زمان،مفهوم سازی دما،شکل گیری مفاهیم محیطی درباره محیط طبیعی،محیط فیزیکی و محیط اجتماعی)
-زبان و گفتار:که شامل رشد مهارت های شنوایی،رشد بیان کلامی، رشد آمادگی خواندن و آمادگی نوشتن می باشد.
(برنامه آموزش و پرورش در دوره پيش از دبستان-ونيتاكول،فرخنده مفيدي،1384)
از زمان قدیم سن پنج و شش سالگی را سن ورود به مکتب خانه و آموزش نماز والفبا و قران و نظم آموزشی قلمداد می شد و در اروپای قرن هجدهم به بعد همین دوره را زمان ورود به باغ کودکان می نامیده اند.تأکید ما بر ضرورت ایجاد و گسترش کودکستان ها از این بابت هست که ویژگی های زندگی اجتماعی ما را در مقایسه با گذشته های دور به شدت تغییر یافته است و امروز الگوهای زندگی خانوادگی متفاوت از سابق است ،بسیاری از مادران به طور فزاینده ای به کار در مزارع و کارگاه ها و بیمارستان ها و مدارس و ادارات اشتغال پیدا کرده اند ،طرز تلقی زنا ن از زندگی اجتماعی شان تغییر یافته است ،ارزشی های جدیدی به زندگی مردم وارد شده است ،دانش های جدیدی به زندگی مردم و بر معیارهای سعادت آدمی افزوده شد ه است ،دانش های جدیدی به ویژه روانشناسی و تعلیم و تربیت کودکان و پژوهش های بسیارعلمی در این زمینه ها درک و دریافت های تازه ای از مسائل رشد و پرورش کودکان را ذهن مردم ایجاد کرده است و خلاصه اهمیت و ضرورت آموزش و پرورش رسمی پیش دبستانی بر همگان آشکار شده است و به صورت تکلیفی برای والدین و مسئولیتی برای دولت ها در آمده است.
اهداف آموزش و پرورش پیش دبستانی
-وظایف وهدف های مربوط به تغذیه(یادگیری عادات مربوط به تغذیه مناسب،ایجاد فرصت هایی برای چگونگی تهیه مواد غذایی)
-پرورش ذوق كودكان بر زمينه هاي تفاوت هاي فردي
-رشد جسمي و تربيت بدني(تربیت بدنی و شرکت دادن کودکان در فعالیت های مناسب ورزشی فردی و جمعی)
-رشد مهارت هاي خود ياري شخصي(آموزش مهارت غذا خوردن صحیح و استفاده از قاشق وچنگال و لیوان و غیره)
-رشد تصور صحيح از خود(مانند کمک به کودکان برای شناخت خود و خانواده و آشنایی با فرهنگ و ارزشهای اجتماعی محیط زندگی)
-آشنايي با طبيعت و مواد(شناخت عینی فصول و ویژگی های آنها و آشنایی مقدماتی با جغرافیای محیط و زمین و آسمان و سیارات و ستارگان)
-رشد زبان(مانند کمک به کودکان برای افزایش خزانه لغات آنها)
-آمادگي براي يادگيري(مانند آموزش رنگها ،اندازه ها اشکال و آموزش شمارش اعداد)
-پرورش تفكر خلاق(ایجاد شرایط برای نو آوری و فعالیت های خلاق و اکتشافی)
-آشنايي مقدماتي با هنرها و فرهنگ و سنن مذهبي(آشنا کردن کودکان با سنن فرهنگی و مذهبی در محیط زندگی،آشنا کردن کودکان با برنامه ها و اعیاد و جشن های ملی و دینی،کمک به کودکان برای رشد مهارت های نقاشی و کارهای دستی و مجسمه سازی و موسیقی و فعالیت های نمایشی)
به این ترتیب منظوراز دوره آمادگی ایجاد آن دسته از فرصت های آموزشی و پرورشی است که کودک بتواند در طول این دوره از نظر رشد جسمی،شناختی و عاطفی ،خود را با مدرسه سازگار کند.
(آموزش و پرورش در كودكستان، آيلين آلن،بني هارت-محمد حسين نظري نژاد،1370)
اهميت واهداف آموزش و پرورش پيش دبستاني
-عدم پاسخگويي محيط خانواده به رشد اجتماعي كودك(از آنجا که اساس شخصیت هر فرد در دورا ن کودکی شکل می گیرد ارائه آموزش های اثر بخشی در این دوران برای رشد بعدی کودک از اهمیت خاصی بر خوردار است وکودکان در این سن نیاز به شرکت در فعالیت های اجتماعی بیشتری دارند، اکثر مطالعات نشان می دهد که محیط خانواده پاسخگوی این نیازها نیست.)
-نياز كودك به نظم فكري(کودک برای استفاده از آموزش ابتدایی نیاز به یک انضباط فکری دارد که خانواده قادر به پاسخ گویی به آنها نیست که در دوره پیش دبستانی مربیان از طریق فعالیت های مختلف مثل بازی و کارهای دستی به تدریج آنها را تأمین می کنند.)
-شناسايي توانا ييها و ناتواناييهاي ذهني و ميزان آمادگي كودكان براي دبستان(این مرحله به متخصصان سنجش استعدادها و توانایی های تحصیلی کودکان اجازه می دهد که به موقع توانایی ها و ناتوانایی های کودکان را شناسایی کرده و آنها را حل کنند)
-كمك به كودكان محروم براي همسطح شدن با كودكان طبقات متوسط و مرفه(کودکلن خانواده های محروم معمولا از یک محیط خانودگی غنی از لحاظ امکانات پرورشی و آموزشی بر خوردار نیستند و این کودکان در صورت عدم دسترسی به آموزش های پیش دبستانی قادر به رقابت با کودکان طبقات متوس و مرفه نخواهند بود .آموزش پیش دبستانی باعث می شود که کودمان طبقات محروم زمینه های لازم را برای اینکه حدودا همسطح کودکان طبقات متوسط و مرفه قرار گیرند و اکتساب نمایند.)
-يادگيري زبان رسمي براي اقليت ها(کودکانی که متعلق به فرهنگ ها و اقلیت های قومی و زبانی هستند ،معمولا از نظر میزان تساط بر زبان رسمی کشور در مقایسه با کودکان متعلق به قومیت غالبا بسیار ضعیف تر هستند و این امر مشکلات بسیاری برای آنان ایجاد می کند.)
-پيش زمينه براي يادگيري زبان،حساب و خواندن و نوشتن(این یادگیری ها نیاز به پیش زمینه هایی دارد که فقط دردوره پیش دبستانی فراهم می شود.)
-پرورش حواس پنجگانه
-فراهم كردن فرصت براي تجربه(بهترین محیطی که وجود دارد تا کودک در آن به کسب تجربه بپردازد محیط پیش دبستانی می باشد، مانند آزمایش ها و دستکاری اشیاء.)
یافته های پژوهشی نشان می دهند که کودکانی که دوره پیش دبستانی را گذرانیده اند نسبت به کودکانی که این دوره را طی نکرده اند و مستقیم وارد دوره ابتدایی شده اند موفق تر بوده اند.
(برنامه آ.پ كودكان پيش از دبستان-محسن طالب زاده نوبريان،1385)
هدف کودکستان فقط تربیت است نه تعلیم ،بنابراین اگر مادری کار خارج نداشته باشد و به اصول تعلیم و تربیت صحیص نیز آشنا باشد می تواند کودک خردسال خود را به خوبی تربیت کند بدون اینکه او را به کودکستان بفرستد.اما در دنیای کنونی که بیشتر مادران در کارهای خارج از منزل با مردان شریک اند یا اگر هم به خانه داری مشغول اند ،عهده دار وظایف سنگین دیگری می باشندو چنانکه باید و شاید به تربیت فرزندان خود نمی رسند و به خصوص در کشور ما که هنوز اکثر مادران اگر بی سواد هم نباشند از اصول آمووزش بی اطلاع هستند،ایجاد کودکستان ها را ضروری می سازد.از طرف دیگر کودکستان محیط مناسب بین محیط آرام و مأنوس خانواده و محیط شلوغ مدرسه می باشد و کودکی که به کودکستان نمی رود با دو مشکل مواجه است، یکی اینکه در یادگیری خواندن و نوشتن مشکل دارد و دیگری درمحیط تازه و بی سابقه برای و نگرانی هایی ایجاد می شود که از پیشرفت او جلوگیری می کند.رفت و آمد به کودکستان ورفت و آمد با گروه های هم سن و سال از لحاظ رشد هوشی کودکان بسیار مفید است.و اولین وظیفه کودکستان اجتماعی بار آوردن کودکان است.
اهداف آموزش و پرورش پيش دبستاني
ايجاد محيطي سالم براي:
-پروردن نیرو های بدنی و روحی در کودک
-ایجاد روح همکاری و عادت به نظم
-آماده کردن کودک برای دبستان
-پرورش عادات مفيد در كودك
-پرورش رفتار پسنديده اجتماعي
-پرورش عواطف
-كمك به بروز و پرورش استعداد هاي فطري
-ايجاد حس اعتماد به نفس
-متوجه ساختن كودك به دنيايي كه او را فرا گرفته است
-تشويق حس استقلال طلبي و خلاقيت كودك
-پرورش حس زيبايي شناسي
(روش فعال در كودكستان-صغري سره،1351)
فعالیت ها و اهداف پیش دبستانی
کودکان را به مشاهده دقیق عادت دهیم
ما روزانه چندین بار از خیابان گذر می کنیم در گذر خود انسان ها و اشیاء زیادی می بینیم بدون آنکه به آنها توجه کنیم حال اگر قصد خرید یک کفش را داشته باشیم در مسیر خود به مغازه هایی توجه می کنیم که کفش می فروشند یعنی از بین مغازه ها فقط کفش فروشی ها و از بین اجناس به کفش ها توجه می کنیم و انواع کفش ها را وارسی می کنیم ،نکته در اینجاست که برای مشاهده واقعی و دقیق ،علاقه مندی و هدف معین و دیدن توأم با اراده داشته ایم ،و اکتشاف واقعی هم در صورت وجود این سه شرط و عواملی دیگر صورت می گیرد.بارها با مربیان در میان گذاشته شده که اگر قصد مثال زدن دارند از مثال های عینی استفاده کنند که کودکان بتوانند آن را ببینند و لمس کنند ،آن وقت درباره آن گفتگو کنند،بسیاری از معلمان پاسخ می دهند اینها چیزهایی است کودکان قبلا آن ها را دیده اند و از ابتدای تولد با آنها آشنا هستند مثل آب،ولی اگراز کودک بپرسیم که آب چه رنگی دارد پاسخ خواهد داد ،سفید در حالی که این پاسخ درست نیست و کودکی در صورتی راجع به آب اطلاعات صحیح دارد که رنگ ،بو،میزان درجه جوش و یخ زدن،شیوه اندازه گیری آن را بداندو نیز بتوتند آب را با دیگر مایعات مقایسه کند.تنها پس از مشاهده دقیق می توان مطمین شد که کودک تصوری صحیص از آب بدست آورده است.در کودکستان عموما دو نوع مشاهده وجود دارد ،کوتاه مدت مانند دیدن یک حیوان و مشاهده دراز مدت مانند کاشتن یک دانه تا هنگام میوه دادن آن.
كتاب كار مربي كودك-توران خمارلو،1383)
کودکان را به گردش علمی ببریم
دوران دبستان و دبیرستان خود را به یاد می آوریم ،اگر می خواستند ما را به موزه ببرند ،می بایستی به صف بایستیم و بدون صدا از کنار قفصه ها رد شویم .کسی نبود که درباره اشیاء موزه توضیحی کافی بدهد یا برای پرسش های ما پاسخی داشته باشد به هنگام بازگشت گزارشی از مشاهدات خود تهیه می کردیم.به همین سبب بیشتر اوقات گردشی علمی برای ما فرار از کلاس بود تا کسالت هایی که از درس های مختلف و بیروح داشتیم بیرون آییم و این برای ما تنوعی کمیاب بود که ازآن با اشتیاق استقبال می کردیم و کوشش داشتیم تا آن را با شوخی و خنده ،همراه با جیب های پر از خوراکی ،به گردشی تفریحی تبدیل کنیم.در این جا ما نخست باید این مفهوم نا صحیح را که از گردش علمی داریم از ذهن خود دور کنیم و گردش علمی را هر گردشی بدانیم که دارای هدفی است که برای اکتشاف و شناسایی محیط اجتماعی و طبیعی صورت می گیرد.تنها این هدف شناسایی و اکتشاف است که آن را از گردش برای هوا خوری و پیاده روری و یا گردش تفریحی و گشت و گذار معمولی جدا می سازد.در گردش علمی دوری و نزدیکی راه یا محل بازدید دخالتی در نتیجه گیری ندارد.مثلا بازدید از باغچه کودکستان در یک روز بهاری می تواند موضوع یک گردش علمی باشد.
(كتاب كار مربي كودك-توران خمارلو،1383)
به کودکان استقلال بیاموزیم
همه مربیان در مدتی که کودکستان باز است با بازخواست ها،پرسش ها ،اظهار نظرهای بسیاری از پدران و مادران روبرو می شوند مثل:
چرا روپوش دخترم را تنش نکرده اید ؟
چرا غذای پسرم را دهانش نگذاشته اید ؟
چرا بند کفش دخترم را نبسته اید ؟
چرا دست و رویش را خودتان نمی شوید؟
خانواده ها به درستانی نمی دانند که کودکستان مکانی است برای پرورش کودکان و اگر وسایل کودکستان و شیوه اداره کودکان با نیاز های سنی و روحی و جسمی و بهداشتی آنان متناسب است و مربی مراقبت همه جانبه کودک را عهده دار می شود در حقیقت کودکان را به سوی رشد و پرورش هدایت می کند.بسیاری از پدران و مادران ،به ویژه در خانواده های مرفه حالت اتکای دوران شیر خوارگی را بیش از حد طولانی می کنند و کودک خود را بیش از حد ناتوان می کنند که حتی نمی توانند نیاز های اولیه خود را بر طرف کند.به بهانه کثیف شدن لباس ها و فرش به کودکان خود اجازه نداده اند غذا خوردن را بیاموزد ،به این ترتیب در بسیاری از این دسته خانواده ها کودکان اغلب رنگ پریده ،کم اشتها و کم جرأت هستند.ترس ها و نگرانیهای زیاد آنان را از فعالیت های کودکانه دوران کودکی باز می دارد.بنابراین یکی از مهمترین اهداف پیش دبستانی باید تربیت برای استقلال باشد.
(كتاب كار مربي كودك-توران خمارلو،1383)
پرورش حواس کودکان
برای پرورش هر یک از حواس وسیله ها و بازی های گوناگون وجود دارد اما هیچ یک به اندازه آنچه در طبیعت وجود دارد نمی تواند آموزنده باشد و با هدف های آموزش پیش دبستانی هماهنگی داشته باشد مثل آموزش سیب ،که اگر یک سیب را سر کلاس آوریم و به کودک نشان دهیم و به او بگوییم که آن را در دست گیرید و بو کند و در آخر آن را بخورد معنای سیب را بسیار خوب درک خواهد کرد نسبت به زمانی که به کودک عکس سیب را به کودک نشان می دهیم.
(كتاب كار مربي كودك-توران خمارلو،1383)
چگونه به پرسش هاي كودكان پاسخ دهيم؟
-در هر حال بايد حقيقت را گفت(چون اگر به او دروغ بگوییم دیگر به ما اعتماد نخواهد کرد و اثرات تربیتی منفی دارد.)
-در حد توانايي كودك باشد(باید دردادن پاسخ سعی شود طوری جواب داده شود که کودک آن را درک کند)
-كودك را به تفكر و اكتشاف وادارد(مثلا از او بپرسیم نظر تو چیست و او را به تفکر تشویق کنیم و راهنمایی کنیم)
-جواب ساده داده شود(نباید در پاسخ دادن نباید جواب انتزاعی داد چون کودک آن را درک نخواهد کرد و باید از مثال های عینی و ساده استفاده کرد.)
-به كودكان بايد صميمانه پاسخ داده شود.(در پاسخ دادن به سوالات باید کودک را صمیمانه قبول کرد و از به کار بردن خشونت خود داری کرد)
(كتاب كار مربي كودك-توران خمارلو،1383)
تفكر خلاق
-خلاقيت،توانايي مرز شكني يا توانايي سفر به فراسوي چهار چوب استاندارد هاي علمي،شغلي، حرفه اي و اجتماعي را در بر مي گيرد.
ویژگی های ذیل را می توان برای افراد خلاق نام برد:
استقلال،علاقه بیشتر،تنش کمتر،احساس عاطفی مثبت تر،عزت نفس بیشتر،اطمینان بیشتر و...
-ملاك نهايي خلاقيت،محصول و بازده آن است.
(اصول برنامه ريزي درسي-محمد حسين يارمحمديان،1381)
اصول پرورش تفكر خلاق و انتقادي در كلاس
-گسترش آزادي رواني در كلاس
-توسعه ارتباطات عاطفي و عقلاني
-ايجاد جو همدلي و درك ديگران
-توجه به استقلال و فرديت دانش آموزان و عدم تاكيد افراطي بر هنجار گروه
-احترام به عقايد شاگردان و کمک به تجدید سازمان عقاید شاگردان
-احترام به سوالات شاگردان و هدايت سوالات بي ربط به سوي مسئله اصلي
(اصول برنامه ريزي درسي-محمد حسين يارمحمديان،1381)
منابع
(روش فعال در كودكستان-صغري سره،1351)
(برنامه آ.پ كودكان پيش از دبستان-محسن طالب زاده)
(آموزش و پرورش در كودكستان -آيلين آلن،بني هارت-محمد حسین نظري نژاد،1370)
(سير آرا تربيتي در غرب-علي محمد كاردان،1387)
(برنامه آموزش و پرورش در دوره پيش از دبستان- ونيتاكول،فرخنده مفيدي،1384)
(اصول برنامه ريزي درسي-محمد حسين يارمحمديان،1381)
(آيين تدريس وروش كلاس داري-مهران عليپور مشكاني،1381)
(مسائل آموزش و پرورش-محمد طاهر معيري،1371)
